دستگاه لنفی

دستگاه لنفی

دستگاه لنفی شامل لنف، رگ‌های لنفی، مجاری لنفی، گره‌های لنفی و اندام‌های لنفی است.

کار اصلی دستگاه لنفی: تصفیه و بازگرداندن آب و مواد دیگری است که از مویرگ‌ها به فضای میان‌بافتی نشت پیدا کرده و به مویرگ‌ها باز نمی‌گردد.

کارهای دیگر دستگاه لنفی:

• انتقال چربی‌های جذب شده از پرزهای دیواره روده باریک
• از بین بردن میکروب‌های بیماری‌زا و یاخته‌های سرطانی

مجرای لنفی

مایع لنف پس از عبور از مویرگ‌ها و گره‌های لنفی و تصفیه کامل از طریق دو مجرای لنفی به سیاهرگ‌های زیرترقوه‌ای رفته و سپس از طریق بزرگ سیاهرگ زبرین به قلب باز می‌گردد.

با توجه به شکل:

• مجرای لنفی سمت چپ قطورتر و طولانی‌تر است.
• مجرای لنفی سمت راست از کنار سمت راست قلب عبور کرده است.

اندام‌های لنفاوی

اندام‌های لنفاوی کارهای متفاوتی در بدن انجام می‌دهند که به آن‌ها اشاره خواهیم کرد:

شامل: لوزه‌ها – تیموس – طحال – آپاندیس – مغز استخوان

بدون در نظر گرفتن مغز استخوان، لوزه‌ها بالاترین اندام لنفی هستند. لوزه‌ها اولین بخش لنفاوی در تصفیه مواد غذایی خورده شده هستند.

تیموس

نوعی اندام لنفی که در قفسه سینه و جلوی قلب قرار دارد. این اندام همراستای دهلیزهای قلبی قرار دارند.

از دو قسمت چپ و راست تشکیل شده که بخش چپ آن بزرگتر و بالاتر است.

این اندام در بالغ شدن نوعی گویچه سفید به نام لنفوسیت که در مغز استخوان ساخته می‌شود، نقش دارد.

در سال آینده خواهید خواند: تیموس به عنوان یک اندام لنفی در تولید نوعی هورمون در دستگاه درون‌ریز نیز نقش دارد.

طحال

در این اندام گویچه‌های قرمز پیر و آسیب‌دیده تخریب شده و مواد درون آن مثل آهن بازیابی و به کبد فرستاده می‌شوند تا دوباره در ساخت گویچه‌های قرمز به کار آیند.

خون موجود در طحال از طریق سیاهرگ باب به کبد می‌رود.

در دوران جنینی در تولید یاخته‌های غدد درون‌ریز نقش دارد و در بزرگسالی محل تجمع بافت لنفوئیدی است.

گره‌های لنفی

محل اصلی تصفیه مایع لنف در گره‌های لنفی است که در قسمت‌های مختلف بدن وجود دارند:

• در دیواره انتهای روده باریک تعداد زیادی گره لنفی وجود دارد.
• در ناحیه شانه و زیر بغل تجمع زیادی از این گره‌ها مشاهده می‌شود.
• در ابتدای دو استخوان ران و محدوده شکمی نیز تعداد زیادی گره لنفی یافت می‌شود.
• تعداد زیادی مویرگ لنفی به یک گره لنفاوی متصل است.

مغز استخوان

این اندام لنفی در سراسر بدن یافت می‌شود. بزرگترین اندام لنفی به حساب می‌آید.

این اندام لنفی در تولید نوعی گویچه سفید به نام لنفوسیت‌ها نقش دارد.

نکته تکمیلی: در بدن انسان دو نوع لنفوسیت B و T داریم که هر دو در مغز استخوان ایجاد می‌شوند، نوع B آن در مغز استخوان بالغ می‌شود و نوع T آن در دیگر اندام لنفی (تیموس) به بلوغ می‌رسد.