مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
خون و اجزای سازنده
توضیحات درس
خون و اجزای سازنده
خون
خون نوعی بافت پیوندی است که به طور منظم و یکطرفه در رگهای خونی جریان دارد.
وظایف خون:
- انتقال مواد مغذی، اکسیژن، کربن دیاکسید، هورمونها و مواد دیگر
- امکانپذیر کردن ارتباط شیمیایی بین یاختههای بدن
- تنظیم دمای بدن و یکسان کردن دما در نواحی مختلف بدن
- نقش در ایمنی و دفاع در برابر عوامل خارجی
- جلوگیری از هدر رفتن خون هنگام خونریزی
اگر مقداری خون را در دستگاه گریزانه قرار دهیم، دو بخش خون از هم جدا میشود:
- خوناب: حالت مایع دارد (۵۵ درصد حجم خون)
- بخش یاختهای: گویچههای سفید و قرمز و پلاکت (۴۵ درصد حجم خون)
توجه: خون نوعی بافت پیوندی است که از یاختهها و ماده زمینهای تشکیل شده است؛ در واقع خوناب ماده زمینهای این بافت پیوندی به حساب میآید.
مواد تشکیل دهنده خوناب: آب – پروتئین – مواد غذایی – یونها – مواد دفعی
- آب: بیش از ۹۰ درصد از خوناب را تشکیل داده که حالت مایعی به آن داده است.
- مواد غذایی: مانند گلوکز، اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب و ویتامینها
- مواد دفعی: موادی مثل بیکربنات که در دستگاه تنفس با آن آشنا شدید.
- یونها: سدیم و پتاسیم در خوناب هستند که در فعالیت حیاتی بدن نقش کلیدی دارند.
پروتئینهای خوناب:
- گلوبولین: در ایمنی و مبارزه با عوامل بیماریزا نقش دارد.
- فیبرینوژن و پروترومبین: در انعقاد خون نقش دارند.
- آلبومین: در حفظ فشار اسمزی و حمل داروهایی مثل پنیسیلین نقش دارد.
توجه: آلبومین در خوناب با ایجاد فشار اسمزی باعث میشود تا آب همراه با برخی مولکولها از فضای میانبافتی به مویرگها بازگردد.
بخش یاختهای خون
این بخش در مغز قرمز استخوان و با تقسیمات یاختههای بنیادی تولید میشوند.
یاختههای بنیادی: یاختههایی هستند که توانایی تکثیر و تولید چندین نوع یاخته را دارند.
توجه: در دوران جنینی یاختههای خونی و گردهها در اندامی مثل کبد و طحال نیز تولید میشوند.
نکته مهم: گویچههای قرمز و گردهها، یاختههای کامل نیستند و قطعاتی از یاخته به حساب میآیند.
یاختههای بنیادی مغز استخوان ابتدا تکثیر یافته و دو نوع یاخته بنیادی دیگر ایجاد میکنند:
- یاخته بنیادی لنفوئیدی: منشأ تولید لنفوسیتها
- یاخته بنیادی میلوئیدی: منشأ تولید سایر یاختههای خون
در سرفصلهای آتی به بررسی هرکدام از این یاختهها و ویژگیهایشان خواهیم پرداخت.