حجم ها و ظرفیت های تنفسی

* حجم های تنفسی 

مقدار هوایی که وارد شش ها می شود بستگی به دم و بازدم دارد.

• اسپیرومتر (دَم سنج) : دستگاهی است که حجم های تنفسی را اندازه گیری می کند

• اسپیروگرام ( دم نگاره): نموداری است که دستگاه اسپیرومتر از دم و بازدم های هر فرد رسم میکند.

کاربرد: از دم نگاره می توان برای تشخیص درست بیماری های ششی به کار برد.

تعاریف 

حجم جاری: مقدار هوایی که در یک دم عادی وارد یا در یک بازدم عادی از شش ها خارج می شود. (500ml)

حجم تنفسی در دقیقه: حجم جاری (500 میلی لیتر) X تعداد تنفس در دقیقه

حجم ذخیره دمی: مقدار هوایی که در یک دم عمیق پس از یک دم معمولی وارد شش ها می شود. (3000ml)

حجم ذخیره بازدمی: مقدار هوایی که در یک بازدم عمیق پس از بازدم عادی از شش ها خارج می شود.(1500ml)

حجم باقی مانده*: مقدار هوایی است که پس از یک بازدم عمیق در شش ها باقی می ماند. (1000ml)

نکته: همواره پس از بازدم عمیق مقداری هوا در شش ها باقی می ماند و هیچ گاه شش از هوا خالی نمی شود. 

حجم باقی مانده از دو جنبه اهمیت دارد: 

الف) حبابک ها همیشه باز می مانند

ب) تبادل گاز ها بین دم و بازدم نیز ممکن می شود.

هوای مرده: بخشی از حجم هوای تنفسی است که در مجاری هادی می ماند و به بخش مبادله ای وارد نمی شود.

نکته: مقدار حجم های تنفسی در هر فرد سالم بسته به جنسیت، سن، قد و قامت و ... متفاوت است.

* ظرفیت های تنفسی

ظرفیت حیاتی: مقدار هوایی است که پس از یک دم و بازدم عمیق می توان از شش ها خارج کرد (5000ml)

که برابر است با: حجم هوای جاری + ذخیره دمی + ذخیره بازدمی

* ظرفیت تام: حداکثر هوایی است که شش ها می توانند در خود جای دهند (6000ml)

که برابر است با: ظرفیت حیاتی + هوای باقی بامانده

نکته بسیار مهم: ظرفیت ششی افراد مختلف یکسان نبوده و مقدار های نمودار بالا به طور میانگین و تقریبی است.