تنفس آبششی
نکته: جهت حرکت آب و جریان خون درآبشش های ماهی و نوزاد دوزیستان خلاف جهت هم است
تنفس ششی
جانداران: در بعضی بی مهرگان مثل حلزون – در مهره داران
دارای ساز و کار های تهویه ای: یعنی جریان پیوسته ای از هوا در مجاورت بخش مبادله ای است
در مهره داران ساز و کار دو نوع متفاوت است:
نوع اول: پمپ فشار مثبت - در قورباغه
به کمک ماهیچه های دهان و حلق با حرکتی شبیه قورت دادن هوا را با فشار به شش ها می فرستد
نوع دوم: پمپ فشار منفی - در پستانداران، پرندگان و سایر مهره داران
هوا به وسیله مکش حاصل از فشار منفی قفسه سینه به شش ها وارد می شود.
* دستگاه تنفس در پرندگان
به علت پرواز انرژی بیشتری مصرف می کنند؛ پس به اکسیژن بیشتری نیاز دارند.
کیسه های هوادار: ساختار هایی اند که کارایی تنفسی پرندگان را نسبت به پستانداران افزایش می دهند.