الف) تبادلات گازی بدون ساختار ویژه
- در جانداران تک یاخته مثل باکتری و پارامسی – در هیدر
- این جانداران ساختار ویژه ای برای تنفس ندارند و از طریق انتشار به تبادلات گازی می پردازند.
ب) جانورانی که ساختار های تنفسی ویژه ای دارند
- تنفس نایدیسی – تنفس پوستی – تنفس آبششی – تنفس ششی
تنفس نایدیسی
در حشرات: (دستگاه گردش مواد نقشی در انتقال گاز های تنفسی ندارند)
نایدیس ها
- لوله های منشعب و مرتبط به هم
- از طریق منافذ تنفسی هوا از خارج به درون نایدیس ها وارد می شود
- نایدیس ها به انشعابات کوچکتری تقسیم می شوند و انشعابات پایانی در کنار یاخته ها قرار می گیرند
- انشعابات پایانی بسته و بن بست هستند ( دارای مایعی است که تبادلات گازی را ممکن می کند)
تنفس پوستی
جانداران: کرم خاکی – دوزیستان
- شبکه مویرگی فراوانی در زیر پوست، تبادلات گازی با محیط را انجام می دهد
در این نوع تنفس، پوست باید همواره مرطوب باشد