تنظیم فرایند های گوارشی و وزن مناسب

تنظیم فعالیت های گوارشی

• خاموشی نسبی: در فواصل بین خوردن مواد غذایی
• فعالیت شدید:  به هنگام ورود مواد غذایی به لوله های گوارشی

در واقع: فعالیت دستگاه گوارش با دستگاه گردش مواد هماهنگ است و به وسیله دستگاه های عصبی و هورمونی تنظیم می‏شود:

تنظیم کنندگی دستگاه عصبی

دستگاه گوارش یک خاموشی نسبی (غیرفعال نمی شود) در بین وعده های غذایی دارد و فعالیت شدیدی در هنگام خوردن غذا

پاسخ مناسب دستگاه گوارش به مواد غذایی: 

1. ترشح کافی و به موقع شیره های گوارشی
2. حرکت به موقع و کافی دیواره لوله گوارش
3. سرعت حرکت مناسب غذای
4. مخلوط شدن غذا با شیره های گوارشی و .....

فعالیت عصبی در دستگاه گوارش:

• دستگاه عصبی خود مختار : ترشح بزاق و ترشح سایر اندام های مرتبط با لوله گوارش مثل لوزالمعده
• شبکه عصبی روده ای : در دیواره لوله گوارش از مری تا مخرج - تحرک (حرکات لوله باریک) و ترشح در لوله گوارش را تنظیم میکند 

توجه: این حرکات با همکاری و هماهنگی اعصاب خودمختار رخ می دهد و این شبکه به تنهایی عمل نمی کند.

• بصل النخاع: به هنگام بلع و عبور غذا از حلق، بصل الخاع مرکز تنفس را مهار می کند(بسته شدن راه نای توسط برچاکنای) و تنفس برای چند لحظه به هنگام بلعیدن متوقف می شود 

تنظیم کنندگی دستگاه هورمونی

ترشح هورمون از غدد، یاخته های عصبی و یاخته های پراکنده در دیواره برخی اندام ها به درون خون صورت می گیرد و از طریق جریان خون به محل اثرگذاری یا هدف خود می رسند

در دستگاه گوارش از مجموعه یاخته های پراکنده ای که در دیواره معده و باریک روده وجود دارد هورمون هایی ترشح می شوند که در ادامه به آن ها می پردازیم. 

سکرتین:  محل ترشح: دوازدهه          محل اثر : لوزالمعده                        نتیجه: افزایش ترشح بیکربنات

گاسترین:  محل ترشح: معده            محل اثر: یاخته کناری غده معده         نتیجه: ترشح بیشتر اسید معده

                                                محل اثر: یاخته اصلی غده معده          نتیجه: ترشح بیشتر پپسینوژن

توجه: گاسترین با ترشح خود می تواند بر تولید هرچه بیشتر پپسین و گوارش اولیه پروتئین ها در معده اثر گذار باشد. همچنین می توان گفت اثرات هورمون گاسترین در ترشح بیشتر اسید توسط اثرات هورمون سکرتین در ترشح بیکربنات در دوازدهه یکدیگر را خنثی می کنند.

* وزن مناسب

عوامل چاقی: 

• اکتسابی: استفاده از غذاهای پرچرب و شیرین – سبک زندگی کم تحرک
• روانی: غذا خوردن برای رهایی از تنش
• ژنتیک

عوارض چاقی: به خطر انداختن سلامت فرد، و بالا بردن احتمال بیماری هایی مثل؛ دیابت 2، انواع سرطان ها و تنگ شدن سرخرگ ها (افزایش لیپوپروتئین کم چگال )که باعث سکته قلبی و مغزی می شود.

یادآوری: رژیم غذایی پرچرب می تواند باعث برگشت اسید معده، تشکیل سنگ صفرا ، کبد چرب و افزایش فشار خون شود.

عوارض کم خوردن غذا: کم خونی – کاهش استحکام استخوان ها

شاخص توده بدنی: از شاخص توده بدنی برای تعیین وزن مناسب افراد بالای 20 سال استفاده می شود؛چنانچه حاصل آن

• کمتر از 19 باشد ؛ فرد کمبود وزن دارد
• بین 19 تا 25 شود؛ فرد در وزن متناسب است
• بین 25 تا 30 باشد؛ فرد اضافه وزن دارد
• بیشتر از 30 باشد؛ فرد دچار چاقی شده است.

توجه: وزن هر فرد به تراکم استخوانی، مقدار بافت ماهیچه ای و مقدار چربی بدن بستگی دارد