مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
تنظیم اسمزی در مهره داران
توضیحات درس
تنظیم اسمزی در مهرهداران
همه مهرهداران دارای کلیه هستند.
ساختارهای دیگری در مهرهداران وجود دارد که به تنظیم اسمزی جاندار کمک میکند:
- غدد عرق در پستانداران
- غدد راسترودهای در ماهیان آبشور
- غدد نمکی در خزندگان و پرندگان
ماهیان آبشور
فشار اسمزی مایعات بدن کمتر از فشار اسمزی محیط است، چون غلظت آب شور بسیار زیاد است. در نتیجه آب بدن میل به خروج دارد.
در این جانداران دو اقدام برای مقابله با از دست دادن آب صورت میپذیرد:
- اول) نوشیدن زیاد آب
- دوم) دفع برخی یونها از طریق کلیه و برخی از راه آبششها
نکته: دفع یونها از کلیه باعث افزایش غلظت ادرار میشود.
غدد راسترودهای در ماهیان آبشور
این غدد محلول نمک سدیم کلرید بسیار غلیظی به روده وارد میکنند.
در نتیجه: غلظت مایعات درون و بیرون بدن، اختلاف فشار اسمزی و میزان خروج آب از جاندار کاهش مییابد.
ماهیان آبشیرین
فشار اسمزی مایعات بدن بیشتر از فشار اسمزی محیط است، چون غلظت آب شیرین کم است. در نتیجه آب به درون بدن جاندار وارد میشود.
در این جانداران دو اقدام برای جلوگیری از ورود بیش از حد آب انجام میگیرد:
- اول) باز و بسته شدن دهان بیشتر برای عبور آب و تبادل گاز در آبششهاست (آب کمی مینوشند).
- دوم) حجم زیادی از آب را به صورت ادرار رقیق دفع میکنند.
دوزیستان
مثانه دوزیستان محل ذخیره آب و یونهاست.
به هنگام خشک شدن محیط، دفع ادرار کمتر شده و مثانه دوزیستان بزرگ میشود.
در نتیجه ذخیره آب در مثانه بیشتر شده و بازجذب آب از مثانه بیشتر میشود.
نکته مهم: بزرگ شدن مثانه دوزیستان در زمان خشکی، نوعی پاسخ به محیط میباشد.
خزندگان و پرندگان
کلیه این جانداران توانایی زیادی در بازجذب آب دارند.
برخی خزندگان و پرندگان دریایی و بیابانی در نزدیکی چشم خود غدد نمکی دارند.
کاربرد غدد نمکی:
از آنجایی که در غذای این جانداران نمک فراوانی وجود دارد، غدد نمکی در دفع نمک اضافی به صورت غلیظ از راه چشم یا زبان فعالیت میکنند.