اثر غلظت بر تعادل ها

اصل لوشاتلیه

اصل لوشاتلیه: اگر عاملی (مانند تغییر غلظت، فشار، حجم یا دما) تعادل یک سامانه را برهم بزند، سامانه در جهتی جابه‌جا می‌شود (تغییر می‌کند) که اثر آن عامل را تا حد امکان کاهش دهد یا به حداقل برساند تا تعادل جدیدی برقرار شود.

بررسی اثر عوامل گوناگون بر تعادل

الف) اثر تغییر غلظت

با تغییر غلظت یکی از گونه‌های گازی یا محلول  (aq) ، سامانه جابه‌جا می‌شود تا تغییر ایجاد شده را جبران کند:

• افزایش غلظت یک ماده: سامانه در جهتی جابه‌جا می‌شود که آن ماده را مصرف کند (دور شدن از سمت ماده افزوده شده).

• کاهش غلظت یک ماده: سامانه در جهتی جابه‌جا می‌شود که آن ماده را تولید کند (حرکت به سمت ماده خارج شده).

 مثال ۱ (غلظت):

واکنش تعادلی زیر را در نظر بگیرید:\[N_{2}(g) + 3H_{2}(g) \rightleftharpoons 2NH_{3}(g)\]• افزایش غلظت \(H_{2}\): سامانه برای مصرف \(H_{2}\) اضافی به سمت راست (پیشرفت/رفت) جابه‌جا می‌شود ← غلظت \(NH_{3}\) افزایش و غلظت \(N_{2}\) کاهش می‌یابد.
• خارج کردن \(NH_{3}\) (کاهش غلظت آن): سامانه برای جبران \(NH_{3}\) به سمت راست (رفت) جابه‌جا می‌شود.
• افزایش غلظت \(NH_{3}\): سامانه برای مصرف \(NH_{3}\) به سمت چپ (برگشت) جابه‌جا می‌شود.
نکته: افزودن یا کاهش مواد جامد (s) یا مایع خالص(l) تعادل را جابه‌جا نمی‌کند و غلظت تعادلی سایر گونه‌ها را تغییر نمی‌دهد.