توضیحات درس

ترکیبات خاص گیاهان

گیاهان ترکیبات خاصی می‌سازند که استفاده‌هایی غیر از غذا دارند. به عنوان مثال گیاهانی چون گردو، چغندر قند و... قبل از تولید رنگ‌های شیمیایی، منابع اصلی تولید رنگ برای رنگ‌آمیزی الیاف بودند.

برای تولید رنگ الیاف فرش از گیاهانی به نام روناس، گردو و ... استفاده می‌شده است.

شیره سفید رنگی که از محل برش برخی از قسمت‌های گیاهان خارج می‌شود را شیرابه می‌گوییم.

مثال: اگر دمبرگ انجیر یا تنه درخت کائوچو را برش بزنیم، شیرابه آن بیرون می‌زند.

ترکیبات شیرابه در گیاهان مختلف فرق می‌کند.

توجه: لاستیک اولین بار از شیرابه درخت کائوچو به دست آمد.

آلکالوئیدها

ترکیبات خاصی هستند که در شیرابه برخی گیاهان مانند خشخاش یافت می‌شوند.

  • ماده دفاعی در برابر گیاه‌خواران
  • تولید داروهای مسکّن، آرام‌بخش و ضدسرطان
  • مصرف بعضی از آلکالوئیدها اعتیادآور و خطرناک است

امروزه مصرف مواد اعتیادآور، از معضلات بسیاری از کشورهاست که سلامت و امنیت آن‌ها را تهدید می‌کند.

توجه: ترکیباتی که در گیاهان ساخته می‌شود در مقادیر متفاوتی ممکن است، سرطان‌زا و مسموم‌کننده باشد.

پس تبلیغات شرکت‌های دارویی به عنوان یک ماده صددرصد گیاهی به معنی بی‌ضرر بودن آن نیست.

 

در برگ بعضی گیاهان علاوه بر رنگ‌های سبز، رنگ‌های بنفش، زرد و قرمز دیده می‌شود.

  • وقتی به گیاه نور کافی نرسد، سطح بخش‌های سبز افزایش پیدا می‌کند تا گیاه بتواند کمبود نور را جبران کند.
  • وقتی به گیاه نور کافی برسد، گیاه می‌تواند مقدار کافی فتوسنتز کرده و نیازی به گسترش سطح سبز ندارد، در نتیجه بخش‌های غیرسبز وسعت بیشتری پیدا می‌کنند.