تراوش

تراوش

فرایند تشکیل ادرار شامل سه مرحله است:

• تراوش: خروج بخش‌هایی از خوناب
• بازجذب: بازگشت دوباره مواد مفید به خون
• ترشح: دفع دوباره برخی مواد

تعریف: خروج بخشی از خوناب از کلافک، به درون کپسول بومن را تراوش می‌گوییم.

نکته: نخستین مرحله تشکیل ادرار، تراوش است.

توجه: ساختار کلافک و کپسول بومن برای عمل تراوش متناسب شده‌اند.

نکته مهم: در تراوش مواد بر اساس اندازه وارد گردیزه می‌شوند و هیچ انتخاب دیگری صورت نمی‌گیرد، بنابراین هم مواد دفعی و هم مواد مفید به گردیزه تراوش می‌شوند.

مویرگ‌های کلافک (گلومرول)

یادآوری: مویرگ‌های موجود در کلافک از نوع منفذدار هستند.

شکل منفذدار مویرگ‌ها امکان خروج مواد از آن‌ها را به خوبی فراهم کرده است.

یادآوری: قطر سرخرگ آوران از قطر سرخرگ وابران بیشتر است.

در نتیجه: فشار تراوشی در کلافک را افزایش می‌دهد.

کپسول بومن دارای دو دیواره درونی و بیرونی است:

• دیواره بیرونی آن از یاخته‌های پوششی سنگ‌فرشی تشکیل شده است.
• دیواره درونی آن با کلافک در تماس است و یاخته‌های ویژه‌ای به نام پودوسیت دارد.

توجه: در فصول قبلی آموختید که یاخته‌های پوششی مکعبی در نفرون‌ها قرار دارند؛ در واقع دیواره بخش‌های لوله‌ای نفرون از یاخته‌های سنگ‌فرشی مکعبی هستند، نه بخش بومن آن.

پودوسیت: یاخته‌های ویژه‌ای که دیواره داخلی کپسول بومن را ایجاد کرده و با کلافک در تماس است.

هر یک از یاخته‌های پودوسیت با رشته‌های کوتاه و پا مانند فراوانی، اطراف کلافک را احاطه کرده‌اند.

توجه: در فواصل بین پاها، شکاف‌های متعددی تحت عنوان شکاف تراوشی وجود دارد.

نکته: شکاف تراوشی امکان نفوذ به دیواره درونی بومن را فراهم می‌کند.

در نتیجه برای آنکه فشار تراوشی به حد کافی باعث خروج خوناب شود، سازوکارهای زیر شکل گرفته است:

• ساختار قیف‌مانند کپسول بومن
• منافذ موجود در دیواره مویرگ‌های کلافک
• بزرگتر بودن قطر سرخرگ آوران نسبت به سرخرگ وابران

وجود شکاف‌های تراوشی ناشی از یاخته‌های پودوسیت.