تبادل هوا

تبادل هوا

فهمیدیم انتهای نایژک ها در شُش ها به کیسه های هوایی می رسد. هر شُش میلیون ها کیسه هوایی دارد.

در اطراف کیسه های هوایی( که پر از هوا شده است)، مویرگ های خونی فراوانی وجود دارد. بین این مویرگ ها و کیسه های هوایی، گازهای تنفسی مبادله می شوند. اکسیژن از محیط بیرون با نفس کشیدن وارد می شود به خون و همچنین کربن دی اکسید از طریق مسیر تنفسی خارج می شود.

در کیسه های هوایی، اکسیژن وارد خون می شود و کربن دی اکسید از خون وارد کیسه های هوایی می شود.

دقیق تر بخواهیم بگیم، خون تیره از بطن راست با سرخرگ ششی که اکسیژن کمی دارد وارد شش می شود و اکسیژن می گیرد و سپس خون روشن با سیاهرگ های ششی به دهلیز چپ وارد می شود و در کل بدن پخش می شود.

با تشریح شش گوسفند متوجه می شویم 1- در دیواره نای، نایژه ها و نایژک ها، قطعه های غضروفی به شکل های متفاوت وجود دارند. وجود غضروف ها باعث می شود مسیر تنفسی همیشه باز می شود.(غضروف نوعی بافت پیوندی است) 2- در ساختار شش ها، افزون بر نایژک ها، تعداد زیادی رگ های خونی نیز دیده می شود. وظیفه این رگ ها تبادل گازهای تنفسی بین خون و شش و انتقال خون دارای  گازهای تبادلی می باشد؛ کدوم گاز ها؟ اکسیژن و کربن دی اکسید.

دَم  و بازدم: شُش ها درون قفسه سینه جای دارند. قفسه سینه هم از شُش ها و قلب محافظت می کند و هم در باز و جمع شدن شُش ها نقش دارد.

در پایین قفسه سینه، پرده دیافراگم قرار دارد که با تغییر شکل خود، باعث دَم و بازدم می شود.

دَم: ورود هوا از محیط بیرون به درون شُش ها.

بازدم: خروج هوا از شُش ها.

وقتی دیافراگم پایین می‌آید، سینه بزرگ‌تر می‌شود. وقتی جا بزرگ‌تر شود،  هوای داخل شش‌ها پخش‌تر می‌شود و فشارش کمتر می‌شود. حالا هوای بیرون که فشارش بیشتر است،  شروع می‌کند به هل دادن هوا به داخل شش‌ها. 

مثال خیلی ساده یک سرنگ بدون سوزن: سرنگ را در هوا نگه دار، بعد پیستون را عقب بکش (یعنی جا را زیاد کن).  خودت می‌بینی هوا می‌آید داخل سرنگ.

تو نکشیدی هوا را داخل؛  وقتی جا را زیاد کردی،  هوای بیرون، هوا را هل داد داخل سرنگ.

در بدن هم همین می‌شود: دیافراگم می‌رود پایین بعد جا زیاد می‌شود در نهایت  هوای بیرون، هوا را هل می‌دهد داخل شش‌ها.

هوا: در هوای سالم و بدون آلودگی حدود 21 درصد اکسیژن وجود دارد که هنگام دَم وارد شُش های ما می شود.(بقیه هوا چی هستن؟ 78 درصد بقیه نیتروژن و گازهای دیگر است)

امروزه در شهرهای بزرگ یا صنعتی(کَلان شهرها)، به خاطر انواع آلودگی ها، درصد اکسیژن هوا کاهش یافته است. مثلا جاهای سرسبز، پارک ها و جنگل ها اکسیژن نسبت به جاهای آلوده بیشتر است.

راهکارهایی برای کاهش آلودگی شهرهای بزرگ و صنعتی: استفاده از وسایل نقلیه عمومی، استفاده از دوچرخه، استفاده از سوخت های مناسب، افزایش فضای سبز و ... .

دود سیگار بر سلامت فرد سیگاری و اطرافیانش چه اثری دارد؟ دود سیگار هم به خود شخص آسیب می زند و هم اطرافیانش و ممکن است باعث بیماری های قلبی و تنفسی (آسم، تنگی نفس)شود.

در دود سیگار چه ترکیب های سمی ای وجود دارند؟ نیکوتین، قطران، آرسنیک، آمونیاک و مواد پرتوزا.

بیماری های شایع در افراد سیگاری: سرطان های ریه، دهان، حنجره، پانکراس، مثانه – ناراحتی تنفسی مثل آسم – کاهش ظرفیت تنفسی – اختلالات گوارشی و کم اشتهایی که نتیجه آن لاغری است و همچنین  احتمال مردن جنین در زنان سیگاری بالاست.