تبادل مواد در مویرگ ها

تبادل مواد در مویرگ‌ها

تبادل مواد بین خون و بافت در مویرگ‌ها انجام می‌گیرد.

مواد مختلف دو راه برای عبور از مویرگ‌ها دارند:

• راه اول: فضای بین یاخته‌های پوششی دیواره مویرگ
• راه دوم: غشای یاخته‌های پوششی دیواره مویرگ

توجه: هر مویرگ دارای یک ابتدای سرخرگی و یک انتهای سیاهرگی است.

دو نوع فشار منجر به جریان خروجی و ورودی به مویرگ‌ها می‌شوند:

• فشار خون: در ابتدای سرخرگی مویرگ
• فشار اسمزی: در انتهای سیاهرگی مویرگ

توجه: فشار اسمزی در طول مویرگ یک فشار ثابت است ولی از فشار خون رفته‌رفته در طول مویرگ کاسته می‌شود.

نکته: مقدار فشار خون در طول مویرگ‌ها هیچ‌گاه صفر نمی‌شود.

جریان خروجی از مویرگ‌ها

در ابتدای سرخرگی مویرگ، نیروی حاصل از فشار خون از فشار اسمزی بیشتر است و مواد از مویرگ به بیرون نشت پیدا می‌کنند.

توجه: در اینجا بخشی از خوناب به جز مولکول‌های درشت از مویرگ خارج و به بافت وارد می‌شود.

نکته: در نتیجه خارج شدن بخشی از خوناب از مویرگ، فشار خون کاهش می‌یابد.

در بخش سیاهرگی مویرگ، فشار اسمزی داخل خون بیشتر شده، آب همراه با مولکول‌های متفاوت مثل مواد دفعی به درون خون باز می‌گردند.

نکته مهم: بخشی از آب و مواد دیگر که به مایع میان‌بافتی نشت پیدا کرده‌اند به مویرگ‌ها باز نمی‌گردند و از طریق مویرگ لنفی جمع‌آوری می‌شوند.

نکته: به طور کلی مقدار نیروی حاصل از فشار خون از مقدار نیروی حاصل از فشار اسمزی بیشتر است.

مویرگ‌های لنفی منافذ یک‌طرفه‌ای دارند که مواد از آن‌ها خارج نمی‌شود. این مویرگ‌ها مواد اضافی از فضای بین‌یاخته‌ای را جمع‌آوری می‌کنند و پس از تصفیه به جریان خون باز می‌گردانند.

در ادامه خواهید خواند: پروتئینی به نام آلبومین در خوناب وجود دارد که باعث حفظ فشار اسمزی در خون می‌شود.

خیز یا ادم

نکات تکمیلی:

• در بیماری خیز، سرعت بازگشت مایعات به خون کم می‌شود.
• هر چیزی که منجر به افزایش فشار خون شود، مثل خوردن نمک و ... باعث بروز خیز می‌شود.
• آسیب به مویرگ لنفی نیز می‌تواند باعث بروز خیز در فرد شود.