اندازه‌گیری و دقت وسیله های اندازه‌گیری-1

دقت اندازه‌گیری

هنگام اندازه‌گیری کمیت‌های فیزیک مانند جرم، طول، زمان و ..... قطعیت وجود ندارد و همیشه مقداری خطا داریم. در واقع شما نمی‌توانید ادعا کنید که هر چیزی را با دقت بسیار بالا می‌توانید اندازه بگیرید. در واقع می‌توان مقدار خطای اندازه‌گیری را کاهش داد اما نمی‌توان آن را به صفر رساند. اما دقت اندازه‌گیری به چه چیزهایی بستگی دارد؟

الف) دقت وسیله‌ی اندازه‌گیری: حساسیت دستگاه اندازه‌گیری نقش مهمی در کاهش خطا دارد. هر وسیله‌ دارای دقتی است. فرض کنید می‌خواهید جرم یک عدد سیب را با سه ترازوی مختلف به نامهای A و B و C اندازه بگیرید. نتایج اندازه‌گیریها بصورت:

\[A:2kg\]

\[B:2/3kg\]

\[C:2/35kg\]

خوب طبیعتاً اگر بخواهیم دقت ما بیشتر شود، ترازوی C را انتخاب می‌کنیم. حالا می‌توانیم دقت اندازه‌گیری را تعریف کنیم:

? دقت اندازه‌گیری چیست: کمترین مقداری که یک وسیله می‌تواند اندازه بگیرد.

-دقت اندازه‌گیری وسیله مدرج شده: در این نوع وسایل، دو عدد پشت سرهم که روی آن مشخص است را انتخاب کرده و سپس از هم کم می‌کنیم. در مرحله‌ی بعد عدد به دست آمده را بر تعداد قسمتهای بین آن دو عدد تقسیم می‌کنیم. نمونه زیر را ببینید:

نمونه: در خط‌کش زیر دو عدد پشت سر هم مثلاً 1 و 2 را از هم کم کرده و بر تعداد قسمت‌های بین آنها تقسیم می‌کنیم.

پس دقت خط‌کش بالا \(0/1cm\) است.

-دقت اندازه‌گیری وسیله رقمی (دیجیتال): در وسیله‌های دیجیتالی اول ارزش مکانی تمام رقم‌ها را مشخص کرده، سپس هر کدام که کمترین ارزش مکانی را داشت،آن می‌شود دقت وسیله.

نمونه: دقت وسیله زیر را مشخص کنید.

پس کمترین مقداری که این وسیله می‌تواند اندازه بگیرد \(0/1A\) است.

**☠ هشدار!!: **در نمونه‌ی بالا اگرچه 2 کمترین ارزش مکانی را دارد، ولی دقت را نباید \(0/2A\) گرفت.

ب) مهارت شخص آزمایشگر: فرد آزمایشگر در هنگام انجام دادن

آزمایش و نحوه‌ی صحیح خواندن اعداد وسیله‌های اندازه‌گیری، نقش مهمی در افزایش دقت دارد.

مثلاً در شکل مقابل سه نفر در خواندن نتیجه‌ی اندازه‌گیری طول یک جسم را نشان می‌دهد. بدون شک دقت

گزارش شده توسط شخص B از دو نفر دیگر بیشتر است.