مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
انتقال مواد در درون پوست
توضیحات درس
انتقال مواد در درون پوست
یاختههای پوششی ریشه از سه بخش تشکیل شدهاند:
- ریوپوست: بیرونیترین لایه که تارهای کشنده از برخی از یاختههای آن ایجاد شدهاند.
- پوست: بخش میانی و فراوانترین یاختهها.
- درونپوست: درونیترین لایه پوست.
آب و مواد محلول پس از عبور از عرض ریشه به درون پوست میرسند.
نکته مهم: درونپوست، استوانهای ظریف از یاختهها را تشکیل داده است.
یاختههای درونپوست کاملاً به هم چسبیدهاند و سدی را در مقابل مواد محلول و آب ایجاد کردهاند.
نوار کاسپاری
دیواره جانبی یاختههای درونپوست نواری از جنس چوبپنبه (سوبرین) ایجاد کردهاند که به آن نوار کاسپاری گفته میشود.
توجه: مسیر آپوپالستی برای عبور آب و مواد محلول در درونپوست مسدود میشود.
در واقع: جریان مسیر آپوپالستی از دیواره یاختهای و فضای بینیاختهای میباشد که در درونپوست توسط نوار کاسپاری مسدود میشود.
درونپوست دو کار مهم انجام میدهد:
۱) کنترل انتقال مواد: مانند صافی عمل کرده و مانع ورود مواد ناخواسته یا مضر از مسیر آپوپالستی به ریشه میشود.
۲) جریان یکطرفه: از بازگشت مواد جذب شده به ریشه جلوگیری میکند.
پس از عبور از درونپوست، مواد به آوندهای چوبی منتقل شده و وارد مسیرهای جابجایی در مسیرهای طولانی میشوند که به آن بارگیری چوبی میگوییم.
نکته مهم: پس از عبور مواد از درونپوست، جابجایی مواد در هر سه مسیر کوتاه ادامه مییابد.
توجه: مابین یاختههای درونپوست و آوندهای ریشه، یک ردیف یاخته قرار گرفته است که به لایه ریشهزا معروف است که نوعی لایه مریستمی پسین به حساب میآید.
نکته مهم: پس از عبور مواد از درونپوست، جابجایی مواد در هر سه مسیر کوتاه ادامه مییابد.
در واقع آب و مواد معدنی مجبور میشوند در محل نوار کاسپاری از غشای پلاسمایی عبور کنند و وارد مسیر سیمپالستی شوند.
و سپس وارد یاختههای ریشهزا شده و پس از بارگیری چوبی مجدداً وارد مسیر آپوپالستی میشوند.
و از آنجایی که آوندهای چوبی مرده به حساب میآیند، مسیر سیمپالستی و عرض غشایی در آنها وجود ندارد و فقط مسیر آپوپالستی عبور میکند.
در ریشه یاختههای درونپوست بعضی از گیاهان مثل لوبیا، نوار کاسپاری علاوه بر دیوارههای جانبی، دیواره پشتی یاخته را نیز چوبی میکند.
در برش عرضی و زیر میکروسکوپ، این یاختهها به شکل U وارونه دیده میشوند.
درونپوست ریشه این گیاهان یاختههای ویژهای به نام یاخته معبر دارد که فاقد نوار کاسپاری بوده و انتقال مواد به آوندها از این یاختهها صورت میگیرد.