از دانه تا درخت - مریستم‌های نخستین ریشه و ساقه

مریستم‌های نخستین

از دانه تا درخت

در نهاندانگان، دانه نقش تولید مثل جنسی را دارد.

نهاندانگان می‌توانند گیاهی کوچک یا درختی با چندین متر طول باشند.

نکته: از شاخه یا ساقه جدا شدهٔ نهاندانگان نیز می‌توان گیاه کاملی ایجاد کرد.

مریستم‌ها

یاخته‌هایی که دائماً تقسیم می‌شوند و توانایی تمایز به انواع یاخته‌های سامانه‌های بافتی مختلف گیاهی را دارند.

نکته: همه گیاهان آوندی منشأ مریستمی دارند ولی در نوع و میزان آن‌ها با هم تفاوت‌هایی دارند.

یاخته‌های مریستمی کنار هم به طور فشرده قرار می‌گیرند و هسته درشت مرکزی دارند که حجم زیادی از یاخته را پر کرده است.

مریستم‌ها در نوک ساقه و ریشه قرار دارند و دو نوع نخستین دارند:

مریستم نخستین ریشه

این مریستم در نزدیکی انتهای ریشه قرار دارد.

همانطور که در شکل مقابل می‌بینید، ناحیه‌ای انگشت‌مانند به نام کلاهک انتهای آن را پوشانده است.

نقش‌های کلاهک:

• ترشح ترکیبی پلی‌ساکاریدی و لزج شدن آن و در نتیجه نفوذ راحت‌تر ریشه در خاک
• محافظت مریستم نخستین ریشه از آسیب‌های محیطی

نکته: یاخته‌های سطح بیرونی کالهک به طور مداوم می‌ریزند و با یاخته‌های جدید جانشین می‌شوند.

از آنجایی که ساختارهای نخستین گیاه به خاطر فعالیت این مریستم‌ها شکل می‌گیرد، به آن‌ها مریستم‌های نخستین گفته شده است.

به طور کلی نتایج حاصل از فعالیت این مریستم‌ها به شرح زیر است:

• رشد طولی ساقه، شاخه و ریشه
• رشد عرضی محدود در نواحی ساقه، شاخه و ریشه
• تشکیل برگ
• ایجاد انشعابات جدید در ساقه و ریشه.