اثر فشار بر تعادل ها

ب) اثر تغییر فشار و حجم (ویژه تعادل‌های گازی)

بر اساس قانون گازها، کاهش حجم ظرف معادل افزایش فشار است و برعکس.

• افزایش فشار (کاهش حجم ظرف): سامانه به سمت تعداد مول‌های گازی کمتر جابه‌جا می‌شود تا فشار افزایش‌یافته را کاهش دهد.

• کاهش فشار (افزایش حجم ظرف): سامانه به سمت تعداد مول‌های گازی بیشتر جابه‌جا می‌شود تا فشار کاهش‌یافته را جبران کند.

• برابری مول‌های گازی در دو طرف تعادل \(\Delta n=0\): تغییر فشار یا حجم هیچ جابه‌جایی در تعادل ایجاد نمی‌کند.

• شرط بررسی اثر فشار یا حجم بر تعادل ها

1.حداقل یک جزء گازی در تعادل وجود داشته باشد.

2.تعدا مول گازی در دو طرف تعادل برابر نباشد.

مثال 2 (فشار و حجم): واکنش تولید آمونیاک را بررسی می‌کنیم: \[N_{2}(g)+3H_{2}(g)\text{مول گاز 4}\leftrightharpoons 2NH_{3}(g)\text{مول گاز 2}\]افزایش فشار (یا کاهش حجم ظرف): سمت چپ 4 مول گاز و سمت راست 2 مول گاز دارد. با افزایش فشار، تعادل به سمت راست (مول گازی کمتر) جابه‌جا می‌شود. 

• کاهش فشار (یا افزایش حجم ظرف): تعادل به سمت چپ (مول گازی بیشتر) جابه‌جا می‌شود. 

مثال 3 (عدم تغییر تعادل با فشار): \[H_{2}(g) + I_{2}(g) \rightleftharpoons 2HI(g)\] در این واکنش تعداد مول‌های گازی سمت چپ (1+1=2) برابر سمت راست (2) است. تغییر فشار یا حجم ظروف هیچ تأثیری در موضع تعادل ندارد.