جواب کاوش گری صفحه ۶ علوم تجربی (ششم)

بازگشت به صفحه کتاب

علوم تجربی (ششم)

علوم تجربی (ششم) | زنگ علوم

صفحه ۶
سؤال 1

می‌دانید که وقتی چند جسم را از یک بلندی رها می‌کنیم، پس از مدّتی به زمین می‌رسند؛ امّا برخی زودتر و برخی دیرتر به زمین می‌رسند. به نظر گروهی از دانش‌آموزان: «هر چه سطح جسم بیشتر باشد، دیرتر به زمین می‌رسد». درباره‌ی این مسئله، تحقیقی طرّاحی و اجرا کنید.

پاسخ

کاوشگری: آیا سطح بیشتر، سقوط را کندتر می‌کند؟

۱. چه چیزی را تغییر می‌دهید؟
سطح جسم را تغییر می‌دهم. برای این کار، یک برگه‌ی کاغذ را به دو شکل آماده می‌کنم: یک بار به صورت صاف (سطح بزرگ‌تر) و یک بار به صورت گلوله‌ی فشرده (سطح کوچک‌تر).

۲. چه چیزی را اندازه می‌گیرید؟
مدت زمانی را که هر جسم از ارتفاع معین تا رسیدن به زمین طول می‌کشد، با کمک یک زمان‌سنج (ساعت یا تلفن همراه) اندازه می‌گیرم.

۳. چه چیزهایی را ثابت و یکسان نگه می‌دارم؟

  • جرم هر دو جسم: هر دو را از یک برگه‌ی کاغذ و با یک وزن بریده‌ام.
  • ارتفاعی که جسم‌ها از آن رها می‌شوند: همیشه از ارتفاع ۲ متری (از روی یک صندلی یا نردبان).
  • محلی که جسم‌ها به زمین می‌رسند: همیشه یک نقطه‌ی مشخص روی زمین.
  • نحوه‌ی رها کردن: هر دو را با دست باز و بدون پرتاب، هم‌زمان با هم رها می‌کنم.
  • نفر زمان‌سنج: همیشه یک نفر زمان را اندازه می‌گیرد.

مراحل آزمایش

۱. دو تکه کاغذ هم‌اندازه و هم‌وزن آماده می‌کنم.
۲. یکی را صاف نگه می‌دارم و دیگری را به صورت گلوله‌ی فشرده درمی‌آورم.
۳. هر دو را از ارتفاع ۲ متری رها می‌کنم و زمان رسیدن هر کدام به زمین را اندازه می‌گیرم.
۴. آزمایش را سه بار تکرار می‌کنم و مشاهدات را در جدول می‌نویسم.
۵. میانگین زمان هر جسم را حساب می‌کنم.

جدول مشاهدات

مقدارهای زیر نمونه‌اند؛ اندازه‌گیری شما ممکن است کمی فرق کند.

شماره‌ی آزمایشزمان سقوط کاغذ صاف (ثانیه)زمان سقوط کاغذ گلوله‌شده (ثانیه)
۱۱٫۲۰٫۷
۲۱٫۳۰٫۶
۳۱٫۱۰٫۷
میانگین۱٫۲۰٫۶۸

نتیجه‌گیری
طبق مقدارهای نمونه‌ی جدول، کاغذ صاف (که سطح بزرگ‌تری دارد) دیرتر به زمین رسید. بنابراین پیش‌بینی گروه دانش‌آموزان، یعنی «هر چه سطح جسم بیشتر باشد، دیرتر به زمین می‌رسد»، با این کاوش تأیید می‌شود. دلیل آن این است که هوا به سطح بزرگ‌تر بیشتر فشار می‌آورد و حرکت جسم را کندتر می‌کند. نتیجه‌ی به‌دست‌آمده‌ی شما را با نتیجه‌ی گروه‌های دیگر مقایسه کنید.

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «زنگ علوم» اینجاست.
صفحه ۶