شیمی (2) صفحه ۱۵
فلزهای دستۀ d ، به فلزهای واسطهمعروف اند در حالی كه فلزهای دستهs و p به فلزهای اصلی شهرت دارند.بررسی آرایش الكترونی و رفتار(الف()ب) عنصرهای با عدد امتی باالتر ازــ6شكل الف) مسجد نصیرامللک شیراز یکی از زیباترین مساجد ایران است. عبور نور از میان شیشه های رنگی 36 جزء اهداف این كتاب نیستاین مسجد در هنگام صبح، زیبایی خاصی به آن می‌بخشد. ب) منایی از یك خا نۀ قدمیی در كاشان. و طرح هرگونه پرسش از این بخشیکی از هدایای زمینی، سنگ های گران بهای آن است که به دلیل رنگ های گوناگون و در آزمون سراسری های (كنكور) پایانی، ممنوع نهایی و است. آزمونزیبای خود، کاربرد گسترده ای در جواهرسازی دارند. شاید از خودتان پرسیده باشید که اینتنوع و زیبایی رنگ ها در شیشه به دلیل وجود چه موادی است؟ چه چیزی سبب سرخییاقوت 1 شده است؟ چرا زمرد سبز رنگ است؟ رنگ زیبای سنگ فیروزه به چه دلیل است؟ درپاسخی ساده می‌توان گفت که این رنگ های زیبا، نشانی از وجود برخی ترکیب های فلزهایواسطه است (شكل .)7(الف()ب()پ) آیا می‌دانیدــ7شكل الف) فیروزه، ب) یاقوت سرخ و پ) زمردیاقوت همان آلومینیم اكسید استفلزهای دستۀ d ، دسته ای از عنصرهای جدول دوره ای هستند كه زیر الیۀ d امت آنها در حال كه در ساختار آن تعداد کمی‌ازپر شدن است. در شكل زیر نخستنی سری از این فلزها كه در دورۀ چهارم جدول جای دارند، یون های آلومینیم با یون های Cr 3+نشان داده شده است. جایگزین شده و رنگ سرخ زیباییاقوت را ایجاد كرده است.0 1 3d 7 3d 5 3d 3 3d 1 3d0 1 3d 8 3d 6 3d 5 3d 2 3dدسته d30 29 28 27 26 25 24 23 22 21Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn با عبور نور سفید از یک یاقوت،اغلب این فلزها در طبیعت به شکل ترکیب های یونی همچون اکسیدها، کربنات ها و… طول موج های بلندتر آن یعنییافت می‌شوند. برای منونه آهن، دو اکسید طبیعی با فرمول های FeO و Fe 2 O 3 دارد. در این رنگ سرخ بازتاب می‌شود.Ruby 1ــ 15