جواب فعالیت صفحه ۳۶ علوم تجربی (ششم) (۲)

بازگشت به صفحه کتاب

علوم تجربی (ششم)

علوم تجربی (ششم) | زمین پویا

صفحه ۳۶
سؤال 1

هنگام پختن برنج در کنار مادر خود بایستید و در زمان جوشیدن، آن را به دقّت مشاهده کنید.
مشاهدات خود را بنویسید.
● اگر شعلهٔ زیر ظرف برنج را کاهش یا افزایش دهیم، چه اتّفاقی می‌افتد؟
● جوشیدن آب برنج را با جوشش مواد مذاب درون زمین مقایسه کنید.

پاسخ

مشاهدات خود را از پختن برنج بنویسید

هنگام پختن برنج، کنار مادر بایستید و در زمان جوشیدن آب، ظرف را با دقت نگاه کنید. مشاهدات زیر را باید ببینید و یادداشت کنید:

  • وقتی آب به جوش می‌آید، حباب‌هایی از ته ظرف بالا می‌آیند و به سطح آب می‌رسند.
  • آب سطح ظرف و آب ته ظرف دائم جابه‌جا می‌شوند؛ یعنی آب گرم از پایین بالا می‌رود و آب سردتر به پایین می‌آید.

● اگر شعلهٔ زیر ظرف برنج را کاهش یا افزایش دهیم، چه اتّفاقی می‌افتد؟

  • وقتی شعله را افزایش می‌دهیم، آب سریع‌تر به جوش می‌آید، حباب‌ها بیشتر و شدیدتر می‌شوند و جوشش قوی‌تر است. اگر شعله خیلی زیاد باشد، ممکن است آب از روی ظرف بیرون بریزد.
  • وقتی شعله را کاهش می‌دهیم، جوشش آرام‌تر می‌شود و حباب‌ها کمتر و کوچک‌تر می‌شوند. اگر شعله خیلی کم باشد، جوشش کم‌کم متوقف می‌شود.

پس می‌توان گفت: هرچه گرمای ورودی از پایین بیشتر باشد، جوشش و جابه‌جایی آب شدیدتر است.

● جوشیدن آب برنج را با جوشش مواد مذاب درون زمین مقایسه کنید.

  • در هر دو مورد، گرما از پایین به مادهٔ داخل ظرف یا زمین می‌رسد.
  • در هر دو مورد، ماده‌ی گرم‌شده سبک‌تر می‌شود، بالا می‌آید و ماده‌ی سردتر به پایین می‌رود. به این حرکت، جریان همرفت می‌گوییم.
  • در ظرف برنج، حرکت آب را از نزدیک می‌بینیم، اما در زمین، مواد مذاب (ماگما) بسیار داغ‌تر و غلیظ‌ترند و حرکتشان بسیار آرام است؛ این حرکت‌ها در طول میلیون‌ها سال انجام می‌شوند و مستقیم دیده نمی‌شوند.
  • اگر ماگما به جای ضعیفی از پوستهٔ زمین برسد، از آن بیرون می‌زند و آتش‌فشان به وجود می‌آید؛ همان‌طور که اگر آب ظرف از کنار درِ آن بیرون بزند.

نتیجه: جوشیدن آب ظرف و حرکت مواد مذاب درون زمین، هر دو به دلیل گرمای درونی انجام می‌شوند و نشان می‌دهند که زمین پویاست و همواره در حال تغییر است.

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «زمین پویا» اینجاست.

آزمایش کنید

|

صفحه ۳۲

آزمایش کنید هر یک از گروه‌های کلاس، یک عدد تخم‌مرغ آب‌پز با پوست را به کلاس بیاورند. با انگشتان خود به پوستهٔ تخم‌مرغ فشار وارد کنید. حالا پوست تخم‌مرغ را بکنید. با انگشتان خود به…

جواب آزمایش کنید صفحه ۳۲ علوم تجربی (ششم)

کاوشگری

|

صفحه ۳۳

کاوشگری ۱. یک قطعه چوب خشک و یک قطعه چوبِ تَر با قطر تقریبی یک سانتی‌متر و طول ۷۰ سانتی‌متر بردارید. چوب‌ها را طوری روی میز محکم ببندید که فاصله‌ی ابتدای هر دو تا لبه‌ی میز یکسان ب…

جواب کاوش گری صفحه ۳۳ علوم تجربی (ششم)

فکر کنید

|

صفحه ۳۴

فکر کنید آیا همهٔ زمین‌لرزه‌ها باعث خرابی در سطح زمین می‌شوند؟ چرا؟

جواب فکر کنید صفحه ۳۴ علوم تجربی (ششم)

علم و زندگی

|

صفحه ۳۴

علم و زندگی با توجّه به تأثیرات زمین‌لرزه‌هایی که باعث خسارت‌هایی در محیط زندگی می‌شود، جدول زیر را تکمیل کنید. | بهداشتی | ساختمانی | اجتماعی | |---|---|---| | آلودگی آب‌ها | ...…

جواب علم و زندگی صفحه ۳۴ علوم تجربی (ششم)

فکر کنید

|

صفحه ۳۵

فکر کنید یکی از بازیکنان فوتبال در مسابقه‌ای بر اثر برخورد با بازیکن حریف، دچار شکستگی ساق پا شد؛ پس از چند ماه استراحت و درمان، دوباره به میدان بازی فوتبال برگشت. به نظر شما اگر ب…

جواب فکر کنید صفحه ۳۵ علوم تجربی (ششم)

گفت‌وگو

|

صفحه ۳۵

گفت‌وگو آیا شما تاکنون زمین‌لرزه‌ای را تجربه کرده‌اید؟ آیا می‌دانید قبل از وقوع، در هنگام وقوع و پس از وقوع زمین لرزه چه اقداماتی را باید انجام دهید؟ با راهنمایی معلّم خود درباره‌ی…

جواب گفت‌وگو صفحه ۳۵ علوم تجربی (ششم)

جمع‌آوری اطّلاعات

|

صفحه ۳۶

جمع‌آوری اطّلاعات الف) دربارهٔ مهم‌ترین زمین‌لرزه‌های ۵۰ سال اخیر ایران، از نظر محلّ وقوع و خسارت‌های وارد شده، اطّلاعات جمع‌آوری کنید و به کلاس گزارش دهید. ب) در کدام کشور، هر سال…

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۶ علوم تجربی (ششم)

فعّالیت

|

صفحه ۳۶

فعّالیت با کمک معلّم خود و متخصّصان مانور زمین‌لرزه، مکان‌های امن مدرسه خود را شناسایی کنید و شیوهٔ پناه‌گیری مناسب را در کلاس تمرین کنید.

جواب فعالیت صفحه ۳۶ علوم تجربی (ششم)

فعّالیت

|

صفحه ۳۶

فعّالیت هنگام پختن برنج در کنار مادر خود بایستید و در زمان جوشیدن، آن را به دقّت مشاهده کنید. مشاهدات خود را بنویسید. ● اگر شعلهٔ زیر ظرف برنج را کاهش یا افزایش دهیم، چه اتّفاقی می…

در حال مشاهده

فعّالیت

|

صفحه ۳۶

فعّالیت در گروه خود، مقداری خاک رُس را با آب، مخلوط و گل رُس تهیّه کنید. سپس آن را به شکل مخروط آتش‌فشانی در آوریم که دهانهٔ آن فرو رفته است. پس از خشک شدن، مقداری مادّهٔ شیمیایی آ…

جواب فعالیت صفحه ۳۶ علوم تجربی (ششم)

جمع‌آوری اطّلاعات

|

صفحه ۳۸

جمع‌آوری اطّلاعات سنگ پا — پوکه‌ی معدنی در مورد آتش‌فشان‌هایی که در سال‌های اخیر فعّال بوده‌اند و همچنین کاربرد سنگ‌های آتش‌فشانی مانند پوکه‌ی معدنی و سنگ‌پا، اطّلاعات جمع‌آوری کنی…

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۸ علوم تجربی (ششم)

آزمایش کنید

|

صفحه ۳۸

آزمایش کنید آیا می‌خواهید یکی از گازهای آتش‌فشانی را تولید کنید؟ ۱. برای این کار مقداری جوش‌شیرین را در یک لیوان بریزید و سپس به آن مقداری سرکه اضافه کنید. ۲. مشاهدات خود را یادداش…

جواب آزمایش کنید صفحه ۳۸ علوم تجربی (ششم)

جمع‌آوری اطّلاعات

|

صفحه ۳۸

جمع‌آوری اطّلاعات درباره‌ی آتش‌فشان‌ها اطّلاعات جمع‌آوری و جدول زیر را تکمیل کنید. | فواید آتش‌فشان‌ها | ضررهای آتش‌فشان‌ها | |---|---| | ۱. ... | ۱. انتشار گازهای سمّی | | ۲. ...…

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۸ علوم تجربی (ششم)

فکر کنید

|

صفحه ۳۸

فکر کنید ساکنان مناطق آتش‌فشانی چه موارد ایمنی را باید رعایت کنند؟

جواب فکر کنید صفحه ۳۸ علوم تجربی (ششم)
صفحه ۳۶