جواب کاوش کنید صفحه ۵۵ شیمی (2)
بازگشت به صفحه کتابدرباره «اثر نوع و مقدار ماده بر انرژی آن» کاوش کنید.
وسایل و مواد مورد نیاز: چراغ الکلی یا شمع، لولهٔ آزمایش بزرگ، دماسنج، پایه، میله، گیره، انبر، ماکارونی و مغز گردو.
هشدار: از عینک ایمنی استفاده نموده و نکات ایمنی را هنگام کار با چراغ بونزن رعایت کنید.
۱ـ یک لولهٔ آزمایش بزرگ را با گیره به پایه و میله وصل کنید.
۲ـ درون آن تا \(60\ \text{mL}\) آب بریزید و دمای آن را اندازهگیری کنید(توجه داشته باشید که دماسنج با بدنه یا ته لوله تماس نداشته باشد).
۳ـ یک گرم یا \(\frac{1}{4}\) مغز گردو برداريد و آن را با انبر یا میلهٔ نازک تا شعلهورشدن روی شعله بگیرید. بلافاصله آن را تا سوختن کامل زیر لولهٔ آزمایش نگهدارید. پس از سوختن کامل و خاموششدن شعله، دمای پایانی آب را یادداشت کنید.
۴ـ آزمایش را جداگانه با دو گرم یا \(\frac{1}{2}\) مغز گردو و همچنین با دو گرم ماکارونی تکرار و جدول زیر را کامل کنید سپس به پرسشهای مطرح شده پاسخ دهید.
| دمای پایانی آب (°C) | دمای آغازی آب (°C) | مادهٔ غذایی | شمارهٔ آزمایش |
|---|---|---|---|
| ... | ... | یک گرم یا \(\frac{1}{4}\) مغز گردو | 1 |
| ... | ... | دو گرم یا \(\frac{1}{2}\) مغز گردو | 2 |
| ... | ... | دو گرم ماکارونی | 3 |
الف) با توجه به اینکه در آزمایش ۱ و ۲، نوع مادهٔ که میسوزد یکسان است، چرا تغییر دمای آب تفاوت دارد؟
ب) با توجه به اینکه در آزمایش ۲ و ۳، مقدار مادهٔ که میسوزد یکسان است، چرا تغییر دمای آب تفاوت دارد؟
پ) یافتههای خود را از این آزمایش جمعبندی کنید.

هدف آزمایش: بررسی اثر نوع و مقدار ماده غذایی بر انرژی آزادشده، با اندازهگیری تغییر دمای آب.
روش انجام آزمایش:
۱. لولهٔ آزمایش بزرگ را با گیره به پایه و میله وصل میکنم.
۲. \(60\ \text{mL}\) آب درون لوله میریزم و دمای آغازی آن را یادداشت میکنم. دماسنج را طوری قرار میدهم که با بدنه یا ته لوله تماس نداشته باشد.
۳. یک گرم یا \(\frac{1}{4}\) مغز گردو را با انبر روی شعلهٔ چراغ میگیرم تا شعلهور شود. سپس آن را زیر لوله نگه میدارم تا کاملاً بسوزد. بعد از خاموش شدن شعله، دمای پایانی آب را یادداشت میکنم.
۴. آزمایش را با دو گرم یا \(\frac{1}{2}\) مغز گردو و سپس با دو گرم ماکارونی تکرار میکنم و نتیجهها را در جدول مینویسم.
جدول نتیجهها: (مقدارهای زیر نمونهاند؛ اندازهگیری شما ممکن است کمی فرق کند.)
| دمای پایانی آب (°C) | دمای آغازی آب (°C) | مادهٔ غذایی | شمارهٔ آزمایش |
|---|---|---|---|
| 27 | 22 | یک گرم یا \(\frac{1}{4}\) مغز گردو | 1 |
| 32 | 22 | دو گرم یا \(\frac{1}{2}\) مغز گردو | 2 |
| 25 | 22 | دو گرم ماکارونی | 3 |
پاسخ پرسشها:
الف) در آزمایش ۱ و ۲ نوع ماده، یعنی مغز گردو، یکسان است؛ اما مقدار آن فرق دارد. در آزمایش ۲ مقدار مغز گردو بیشتر است، پس هنگام سوختن انرژی بیشتری آزاد میشود. این انرژی به آب منتقل میشود و دمای آن بیشتر بالا میرود. نمونهها نشان میدهند که تغییر دما از \(5\ ^\circ\text{C}\) به \(10\ ^\circ\text{C}\) رسیده است.
ب) در آزمایش ۲ و ۳ مقدار ماده، یعنی دو گرم، یکسان است؛ اما نوع ماده فرق دارد. مغز گردو بیشتر از چربی تشکیل شده و در واحد جرم انرژی بیشتری دارد. ماکارونی بیشتر از کربوهیدرات است و در یک گرم انرژی کمتری آزاد میکند. به همین دلیل دمای آب در آزمایش ۳ کمتر بالا میرود.
پ) جمعبندی: انرژی آزادشده از یک ماده غذایی به نوع آن و مقدار آن بستگی دارد. هرچه مقدار ماده بیشتر باشد، انرژی بیشتری آزاد میشود. همچنین با مقدار یکسان، مادههایی که انرژی بیشتری در واحد جرم دارند، دمای آب را بیشتر بالا میبرند. پس ارزش انرژی مواد غذایی یکسان نیست.

خود را بیازمایید
|
صفحه ۵۳کاوش کنید
|
صفحه ۵۵با هم بیندیشیم
|
صفحه ۵۷با هم بیندیشیم
|
صفحه ۵۹خود را بیازمایید
|
صفحه ۶۰با هم بیندیشیم
|
صفحه ۶۴خود را بیازمایید
|
صفحه ۶۶خود را بیازمایید
|
صفحه ۶۸خود را بیازمایید
|
صفحه ۶۹خود را بیازمایید
|
صفحه ۷۱خود را بیازمایید
|
صفحه ۷۳در میان تارنماها
|
صفحه ۷۴خود را بیازمایید
|
صفحه ۷۶خود را بیازمایید
|
صفحه ۷۸کاوش کنید
|
صفحه ۸۰خود را بیازمایید
|
صفحه ۸۲پیوند با ریاضی
|
صفحه ۸۴خود را بیازمایید
|
صفحه ۸۶با هم بیندیشیم
|
صفحه ۸۷خود را بیازمایید
|
صفحه ۸۹در میان تارنماها
|
صفحه ۹۱خود را بیازمایید
|
صفحه ۹۱با هم بیندیشیم
|
صفحه ۹۲خود را بیازمایید
|
صفحه ۹۵تمرینهای دورهای
|
صفحه ۹۶