جواب خود را بیازمایید صفحه ۱۰۹ شیمی (2)

بازگشت به صفحه کتاب

شیمی (2)

شیمی (2) | فصل سوم: پوشاک، نیازی پایان ناپذیر

صفحه ۱۰۹
شکل فعالیت
سؤال 1

داده‌های تجربی نشان می‌دهد که چگالی پلی‌اتن‌های نشان داده شده در شکل ۸ برابر با 0/97 و 0/92 گرم بر سانتی‌متر مکعب است.
الف) کدام چگالی به کدام پلی‌اتن تعلق دارد؟ چرا؟
ب) کدام پلی اتن سبک و کدام سنگین است؟
پ)نیروی بین مولکولی در پلی‌اتن چیست؟
ت) چرا استحکام پلی‌اتن سنگین از سبک بیشتر است؟

پاسخ

الف) تعلق چگالی‌ها به پلی‌اتن‌ها

پلی‌اتن بدون شاخه (شکل ۸ سمت چپ) زنجیرهای راست و بلند دارد. این زنجیرها می‌توانند کنار هم و بسیار نزدیک قرار بگیرند، پس فضای خالی کمتری بین آن‌ها می‌ماند و جرم بیشتری در هر سانتی‌متر مکعب جا می‌گیرد. بنابراین چگالی بیشتر، یعنی \(0/97 \,\mathrm{g\,cm^{-3}}\)، به پلی‌اتن بدون شاخه تعلق دارد.

پلی‌اتن شاخه‌دار (شکل ۸ سمت راست) شاخه‌های جانبی دارد. این شاخه‌ها مانع نزدیک شدن زنجیرها به یکدیگر می‌شوند و فضای خالی بیشتری ایجاد می‌کنند. پس چگالی کمتر، یعنی \(0/92 \,\mathrm{g\,cm^{-3}}\)، به پلی‌اتن شاخه‌دار تعلق دارد.

ب) سبک و سنگین

  • پلی‌اتن سبک: شاخه‌دار، چگالی \(0/92 \,\mathrm{g\,cm^{-3}}\)
  • پلی‌اتن سنگین: بدون شاخه، چگالی \(0/97 \,\mathrm{g\,cm^{-3}}\)

پ) نیروی بین مولکولی در پلی‌اتن

مولکول‌های پلی‌اتن از اتم‌های کربن و هیدروژن ساخته شده‌اند و پیوند بین آن‌ها ناقطبی است. بنابراین بین زنجیرهای پلی‌اتن نیروی واندروالسی (نیروی لاندن یا نیروی پراکندگی) وجود دارد. این نیروها ضعیف‌اند، اما چون زنجیرها بسیار بلندند، مجموع آن‌ها قابل توجه می‌شود.

ت) چرا استحکام پلی‌اتن سنگین بیشتر است؟

در پلی‌اتن بدون شاخه، زنجیرها راست‌اند و می‌توانند کنار هم و موازی قرار گیرند. در نتیجه تعداد نقاطی که زنجیرها با هم تماس دارند بیشتر می‌شود و نیروهای واندروالسی بین آن‌ها افزایش می‌یابد. در پلی‌اتن شاخه‌دار، شاخه‌ها مانع نزدیک شدن زنجیرها می‌شوند و تماس کمتری ایجاد می‌شود. پس زنجیرها راحت‌تر از هم جدا می‌شوند.

به همین دلیل پلی‌اتن سنگین (بدون شاخه) سخت‌تر، محکم‌تر و چگال‌تر است، و پلی‌اتن سبک (شاخه‌دار) انعطاف‌پذیرتر و سبک‌تر است.

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل سوم: پوشاک، نیازی پایان ناپذیر» اینجاست.
صفحه ۱۰۹