فصل اول : جبر و معادله 5ب) فرض میکنیم مجموع n ٔ جمله اولیه دنباله هندسی S n باشد:-1 n aq + -2 n aq +...+ 2 aq + aq + a = n Sطرفین رابطه را در q ضرب میکنیم:n aq + -1 n aq +...+ 2 aq + aq = q n Sاگر S n - S n q را تشکیل دهیم، پس از ساده سازی، نتیجه میگیریم:n q − 1 a = Sکاردرکالس q − n 1مجموع 10 ٔ جمله اول دنباله هندسی زیر را به دست آورید. خواندنی8 1, 4 1, 2 1, ... در بسیاری سده از های ریاضی چهارم و دانـان پنجم ایرانی، به هجری،مثال: توپی داریم که از هر ارتفاعی رها شود پس از زمین خوردن به اندازه از بررسی جمله دنباله های «ابوریحان ریاضی بیرونی» پرداخته در اند.یک چهارم ارتفاع قبلی خود باال میرود. این توپ را به صورت عمودی از زمین عن کتاب القرون خود «آثار الخالیه» مسئله الباقیهبه هوا پرتاب کرده ایم تا به ارتفاع 10 متری برسد. این توپ تا ٔ لحظه پنجمین برخورد معروف صفحه شطرنج رابا زمین چه حل: ارتفاع مسافتی را توپ طی قبل از کرده n است؟ امین برخورد با زمین را A مینامیم. داریم: که است در که واقع ٔ جمله یک اول آن دنباله واحد و هندسی تعداد جمله ها 4 می6 باشد،n حل کرده است. او با استدالل دقیق، مجموع جمله های ایندنباله را عدد 18446744073709551615 به دست آوردهاست. ٔ درباره صفحه شطرنج، داستانی وجود دارد؛ وقتی1 − A 1 = 10, A 2 = 10 4, A 3 = 16 10, ..., A n = 10 n مخترع خواست شطرنج، پاداشی بازی بخواهد. خود را به دانشمند شاه پاسخ عرضه داد: کرد، برای شاه خانه از او اول4 شطرنج، یک دانه گندم به من بدهید و برای خانه دوم دو ٔ دانهبنابراین مسافت طی شده توسط توپ بین هر دو برخورد متوالی توپ با زمین خانه گندم و دو برای برابر خانه ٔ خانه سوم پیش از چهار آن ٔ دانه گندم گندم و بدهید تا به همین خانه طور برای شصت هر ودنباله زیر را تشکیل میدهد. این چهارم مرد برسد. بدهید. شاه ولی با او ساده لوحی نپذیرفت و فرمان تقاضا داد کرد یک پس از کیسه گندم ٔ به محاسبه, 20 20, 20, 20, دقیق، عددی را گندم که را در به باال او آوردیم بدهند. پیدا قبول کردند. کردند و سپس پس از معلوم شد محاسبه، که−1 4 16 4 n اگر در تمام سطح کره زمین (یعنی هر جا که خشکی باشد)1 گندم بکارند این مقدار گندم به دست نمیآید! ابوریحان بیرونیدنباله فوق یک دنباله هندسی با مجموع n(4) − 1 × S = 20 داریم: با 2 64 -1 استدالل دانه است. ریاضی او به این برای نتیجه محسوس رسید که کردن این مقدار عدد گندم میها برابر گوید:4 1 − n 1 در سطح کره زمین 2305 کوه را در نظر میگیریم، اگر ازهر کوه 10000 رود خارج شود در طول هر رودخانه 1000قطار قاطر حرکت کنند. و هر قطار شامل 1000 قاطر باشد و1 5 − همراه هر قاطر کیسه 8 گندم قرار داده باشیم که در هر کیسهمتر 26 / 64 1 − 1 = 80 5 (1 (− 1 = 80 1) 4) × S 5 = 20 گندم 10000 های دانه صفحه گندم شطرنج باشد، باز هم کوچک تر عدد ٔ همه خواهد این بود. گندم ها از تعداد 1024 3 4 3 34